PM Modi IBSA: PM મોદી આજે, શુક્રવારે, જોહાનિસબર્ગમાં G20 સમિટમાં ભાગ લેવા માટે દક્ષિણ આફ્રિકાના પ્રવાસે છે. G20 સમિટની બાજુમાં, PM મોદી એક મહત્વપૂર્ણ મંચ IBSA ની બેઠકમાં હાજરી આપશે. IBSA એટલે ભારત, બ્રાઝિલ અને દક્ષિણ આફ્રિકા. હા, તે ભારત, બ્રાઝિલ અને દક્ષિણ આફ્રિકા વચ્ચે સહયોગ વધારવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પ્લેટફોર્મ છે. IBSA માત્ર ત્રણ દેશો વચ્ચે આર્થિક અને રાજકીય સંબંધોને મજબૂત બનાવવા માટે એક પ્લેટફોર્મ તરીકે કામ કરતું નથી, પરંતુ UNSC માટે ભારત, બ્રાઝિલ અને દક્ષિણ આફ્રિકાની ઉમેદવારીની હિમાયત પણ કરે છે. IBSA ની સ્થાપનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય UN સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) માં આ ત્રણ ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓ માટે કાયમી સભ્યપદ મેળવવાનો છે. PM મોદી UNSC વિશે ચેતવણી આપતા રહ્યા છે. PM મોદીના મતે, જો સુધારાઓ હાથ ધરવામાં નહીં આવે, તો સંસ્થા અપ્રસ્તુત બની જશે. વધુમાં, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વારંવાર તેને નકામી ગણાવી છે. UN અંગે બે વૈશ્વિક નેતાઓના આવા મંતવ્યો તેના વૈશ્વિક બહુપક્ષીયતા પર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. ચાલો સમજીએ કે IBSA શું છે, તે શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે, અને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના વિસ્તરણ અને સુધારાની માંગ કેમ વધી રહી છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે ઈબ્સા ને અંગ્રેજીમાં IBSA તરીકે લખવામાં આવે છે. તેનું પૂરું નામ ઈન્ડિયા, બ્રાઝિલ અને સાઉથ આફ્રિકા છે. આ ફોરમ 2003 માં બ્રાઝિલિયા ઘોષણાપત્રથી ઉદ્ભવ્યું હતું, જ્યારે ભારત, બ્રાઝિલ અને દક્ષિણ આફ્રિકાએ ત્રિપક્ષીય પ્લેટફોર્મ સ્થાપિત કર્યું હતું. તે ત્રણ અલગ અલગ ખંડોના મુખ્ય લોકશાહી અને અર્થતંત્રોનું એક અનોખું જોડાણ છે. IBSA નું પ્રાથમિક ધ્યાન દક્ષિણ-દક્ષિણ સહયોગ પર છે, જે વિકાસશીલ દેશોમાં વેપાર, રોકાણ, ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર અને ગરીબી નાબૂદી જેવા મુદ્દાઓને આવરી લે છે. જો કે, તેનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય ભારત, બ્રાઝિલ અને દક્ષિણ આફ્રિકાને UNSC ના કાયમી સભ્ય બનવા માટે દબાણ કરવાનો છે.
ઈબ્સા શા માટે જરૂરી છે?
હવે પ્રશ્ન એ છે કે, ઈબ્સા શા માટે જરૂરી છે? આજના જિયો પોલીટીક્સમાં, વિકાસશીલ દેશોના અવાજને મજબૂત બનાવવા માટે આવા પ્લેટફોર્મની જરૂર છે. ભારત, બ્રાઝિલ અને દક્ષિણ આફ્રિકાએ તેમના અવાજને મજબૂત બનાવવા માટે આ મંચ પસંદ કર્યો છે. ઈબ્સા UN સુધારાની ભલામણ કરે છે, ખાસ કરીને UNSC ના વિસ્તરણ માટે. ભારત, બ્રાઝિલ અને દક્ષિણ આફ્રિકા – ત્રણેય દેશો – UNSC માં કાયમી સભ્યપદ માટે દાવેદારી કરી રહ્યા છે. IBSA માને છે કે વર્તમાન UNSC માળખું બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછીનું છે અને આધુનિક વાસ્તવિકતાઓથી ઘણું દૂર છે. IBSA સમયાંતરે UNSC ના વિસ્તરણની ભલામણ કરે છે, જેમાં નવા કાયમી સભ્યોને સામેલ કરવાની વાત છે.
મોદીની ચેતવણી સમજો
આ જ કારણ છે કે વડા પ્રધાન મોદીએ અનેક પ્રસંગોએ યુએન સુધારાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. તેમણે વારંવાર વિવિધ પ્લેટફોર્મ પર સુધારાઓની હાકલ કરી છે. તેમણે તો ત્યાં સુધી કહ્યું છે કે જો યુએન પોતાને વર્તમાન સમયને અનુરૂપ અપગ્રેડ નહીં કરે, તો તે અપ્રસ્તુત બની જશે. હકીકતમાં, પીએમ મોદીએ લાંબા સમયથી કહ્યું છે કે આપણે યુએનના જૂના માળખા સાથે આજના પડકારોનો સામનો કરી શકતા નથી. વ્યાપક સુધારા વિના, યુએન વિશ્વાસના સંકટનો સામનો કરશે. આ પાછળ પીએમ મોદીનો તર્ક એ છે કે 20મી સદીનો અભિગમ 21મી સદીના વિશ્વની સેવા કરી શકતો નથી. જયશંકરે પણ આવી જ લાગણીઓ વ્યક્ત કરી છે. આમ, ભારતે વિવિધ પ્લેટફોર્મ પર યુએન સુધારાઓની હાકલ કરી છે.
ટ્રમ્પ કારણ વગર તેની મજાક ઉડાવતા નથી.
બીજી બાજુ, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ખુલ્લેઆમ યુએનની મજાક ઉડાવે છે. થોડા સમય પહેલા, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે યુએનને નકામું ગણાવ્યું હતું અને કહ્યું હતું કે તે નકામું છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે તેમાં કોઈ આશ્ચર્ય નથી કે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર જે કાર્યો માટે બનાવવામાં આવ્યું હતું તે કરી શક્યું નથી. હવે જ્યારે ટ્રમ્પ અને મોદી યુએનના માળખા પર પ્રશ્ન ઉઠાવી રહ્યા છે, ત્યારે યુએનનું વિસ્તરણ અનિવાર્ય બની ગયું છે.
IBSA ની માંગ શું છે?
હાલમાં, UNSC માં પાંચ કાયમી સભ્યો છે: યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, ચીન, ફ્રાન્સ, રશિયા અને બ્રિટન. ફક્ત તેમની પાસે જ વીટો પાવર છે. ભારત, બ્રાઝિલ અને દક્ષિણ આફ્રિકા જેવા દેશોની ગેરહાજરી તેને અસંતુલિત બનાવે છે. આ જ કારણ છે કે IBSA ફોરમ UNSC માં ભારત, બ્રાઝિલ અને દક્ષિણ આફ્રિકા માટે કાયમી પ્રતિનિધિત્વ અને વીટો પાવરની માંગ કરી રહ્યું છે.
