ભારતમાં વ્હાટ્સએપ (WhatsApp) અને તેની પેરેંટ કંપની (Meta) ના ભવિષ્ય પર સંકટના વાદળો મંડરાય રહ્યા છે. મંગળવાર (3 ફેબ્રુઆરી 2026) ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટની ડેટા શેયરિંગ પૉલિસીને લઈને આ કંપનીઓને ખૂબ ફટકાર લગાવી. ચીફ જસ્ટિસ સૂર્ય કાંતની અધ્યક્ષતા વાળી પીઠે તીખી આલોચના કરતા કહ્યુ કે આ કંપનીઓ ભારતની સવૈઘાનિકતાને મજાક બનાવી રહી છે અને જો તે દેશના નિયમોનુ પાલન નથી કરી શકતી તો તેણે ભારતમાંથી પોતાની સેવાઓનુ પોટલુ બાંધી લેવુ જોઈએ.
સિંહ અને બકરી વચ્ચે સમજૂતી જેવુ
સુનાવણી દરમિયાન ચીફ જસ્ટિસ (CJI) એ વ્હોટ્સએપની મોનોપોલી (Monopoly) પર સવાલ ઉઠાવ્યા. તેમણે કંપનીઓના ‘ઓપ્ટ આઉટ’ (બહાર નીકળવા) ના વિકલ્પને આ વિકલ્પને બનાવટી ગણાવતા તેમણે કહ્યું :
બજારમાં તમારો એકાધિકાર છે અને તમે કહો છો કે તમે એક વિકલ્પ આપી રહ્યા છો. આ વિકલ્પ ‘સિંહ અને બકરી’ વચ્ચે સમાધાન જેવો છે – કાં તો WhatsApp છોડી દો અથવા તમારો ડેટા આપો. અમે આની અનુમતિ શા માટે આપીએ ?”
ડેટા શેયરિંગને બતાવી સભ્ય રીતે માહિતીની ચોરી
સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે કોઈપણ કંપનીને નાગરિકોના વ્યક્તિગત ડેટાનો વ્યાપારી રીતે ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે ગરીબ શેરી વિક્રેતાઓ અથવા સામાન્ય નાગરિકો જટિલ કાનૂની ભાષા અને નિયમો અને શરતો સમજી શકતા નથી. ન્યાયાધીશે તેને “વ્યક્તિગત માહિતી ચોરી કરવાનો એક સભ્ય માર્ગ” ગણાવ્યો.
213 કરોડનો દંડ અને 9 ફેબ્રુઆરીની સુનાવણી
આ સમગ્ર મામલો સ્પર્ધા પંચ ઓફ ઈન્ડિયા (CCI) દ્વારા WhatsApp પર લાદવામાં આવેલા 213 કરોડ રૂપિયાના દંડ સાથે સંબંધિત છે. CCI એ તેની 2021 ની ગોપનીયતા નીતિ દ્વારા વપરાશકર્તાઓને ડેટા શેર કરવા માટે દબાણ કરવા બદલ આ દંડ લાદ્યો હતો. જોકે કંપનીઓએ દલીલ કરી હતી કે ડેટા સુરક્ષા માટે એન્ડ-ટુ-એન્ડ એન્ક્રિપ્શન આવશ્યક છે, કોર્ટ મક્કમ રહી કે વપરાશકર્તા વર્તન અને ડેટાનો ઉપયોગ જાહેરાત માટે ન થવો જોઈએ.
આગળ શુ થશે ?
સુપ્રીમ કોર્ટે હવે કેન્દ્ર સરકાર (MeitY) ને પણ આ મામલે પક્ષકાર બનાવ્યો છે કોર્ટે કંપનીઓ પાસેથી સોગંધનામુ માંગ્યુ છે કે તે ડેટા શેયર નહી કરે. આ મામલાની આગામી મહત્વપૂર્ણ સુનાવણી 9 ફેબ્રુઆરીના રોજ થશે. જેમા અંતરિમ આદેશ રજુ કરવામાં આવી શકે છે.
