63 વર્ષમાં પહેલીવાર, ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે એમએસ યુનિવર્સિટીમાંથી ભગવાન બુદ્ધ સંબંધિત અવશેષો દૂર કરીને શ્રીલંકા મોકલ્યા. 14 જાન્યુઆરી, 1963 ના રોજ શોધાયા બાદ આ અવશેષો મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટીમાં રાખવામાં આવ્યા હતા. ગયા વર્ષે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની શ્રીલંકાની મુલાકાત બાદ, ભારતે તેમને ત્યાં પ્રદર્શન માટે મોકલવાનો નિર્ણય લીધો. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે મંગળવારે એક સમારોહમાં તેમને વિદાય આપી. ગાયકવાડ પરિવારના રાજમાતા શુભાગિની રાજે ગાયકવાડ પણ આ પ્રસંગે હાજર રહ્યા હતા. મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટી ગુજરાતની એક પ્રતિષ્ઠિત યુનિવર્સિટી છે.
કોલંબોમાં પ્રદર્શિત થશે અવશેષો
ભગવાન બુદ્ધના અવશેષો 4 થી 10 ફેબ્રુઆરી, 2026 દરમિયાન શ્રીલંકામાં જાહેરમાં પ્રદર્શિત કરવામાં આવશે. કોલંબોમાં પ્રદર્શન પછી, અવશેષો ભારત પરત કરવામાં આવશે. ભારતનું આ પગલું ફક્ત રાજદ્વારી સંબંધો જ નહીં પરંતુ બંને દેશો વચ્ચે આધ્યાત્મિક સંબંધોને પણ મજબૂત બનાવશે. ભગવાન બુદ્ધની પવિત્ર દેવનિમોરી શ્રીલંકા મોકલવી એ સાંસ્કૃતિક રાજદ્વારીનું એક પગલું છે. રાજ્ય સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, ગુજરાતના રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રત અને ગુજરાતના નાયબ મુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવી ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ કરશે. પવિત્ર અવશેષોનું પ્રદર્શન 4 થી 11 ફેબ્રુઆરી, 2026 દરમિયાન કોલંબોના ગંગારામાયા મંદિરમાં યોજાશે.
દલાઈ લામા ભાવુક થઈ ગયા.
ભગવાન બુદ્ધ સાથે સંકળાયેલા આ અવશેષો અમૂલ્ય છે. આ અવશેષોને ભારતીય વાયુસેનાના વિમાન દ્વારા કોલંબો લઈ જવામાં આવશે અને તેમની સાથે ગુજરાતના રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રત, નાયબ મુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવી, સાધુઓ અને વરિષ્ઠ અધિકારીઓનું ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રતિનિધિમંડળ પણ હશે. મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટીના પુરાતત્વ વિભાગની એક ટીમ પણ અવશેષો સાથે રહેશે. MSU રજિસ્ટ્રાર કે.એમ. ચુડાસમાએ જણાવ્યું હતું કે આ અવશેષો છેલ્લે 2010 માં જાહેર પ્રદર્શનમાં મૂકવામાં આવ્યા હતા. તે સમયે, રાજ્ય સરકારે શહેરમાં એક આંતરરાષ્ટ્રીય બૌદ્ધ પરિષદનું આયોજન કર્યું હતું. પરિષદના મુખ્ય મહેમાન દલાઈ લામા અવશેષોથી પ્રભાવિત થયા હતા. શ્રીલંકામાં આ અવશેષોનું પ્રવાસ અને પ્રદર્શન ગયા વર્ષે એપ્રિલમાં પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની શ્રીલંકાની મુલાકાત દરમિયાન વ્યક્ત કરાયેલા આધ્યાત્મિક સંપર્ક અને સાંસ્કૃતિક રાજદ્વારીનું પ્રતીક છે.
ગુજરાતમાં આ અવશેષો ક્યાંથી મળી આવ્યા હતા?
ભગવાન બુદ્ધના આ અવશેષો અરવલ્લી જિલ્લાના શામળાજી નજીક દેવની મોરી પુરાતત્વીય સ્થળ પર મળી આવ્યા હતા. દેવની મોરીમાં ખોદકામ 1957 માં MSU ના પુરાતત્વ વિભાગના પ્રોફેસર એસ.એન. ચૌધરીની આગેવાની હેઠળની એક ટીમ દ્વારા શરૂ થયું હતું. તે સમયે, યુનિવર્સિટીના સંશોધકો જંગલી પ્રાણીઓથી પોતાને બચાવવા માટે બંદૂકોથી સજ્જ તંબુઓમાં રહેતા હતા. 14 જાન્યુઆરી, 1963 ના રોજ, તેમને એક નાનું શબપેટી મળ્યું જેના પર બ્રાહ્મી લિપિમાં “દશબલ શરીરર નિલય” લખેલું હતું. આનો અર્થ એ થયો કે તેમાં દશબલ (બુદ્ધ) ના અવશેષો રાખવામાં આવ્યા હતા. આ કાસ્કેટ સ્તૂપની અંદરથી ૨૪ ફૂટ ઉપર મળી આવ્યો હતો. તેમાં પવિત્ર રાખ, રેશમી કાપડ અને માળા અને કાર્બનિક પદાર્થો ધરાવતો તાંબાનો ડબ્બો હતો. આ અવશેષો હવે હવાચુસ્ત ડેસીકેટરમાં સંગ્રહિત છે.
