હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં તણાવ અને તેલ પુરવઠામાં વિક્ષેપ ભારત માટે એક મોટો પડકાર છે, કારણ કે ભારતની લગભગ 84% થી 90% ક્રૂડ ઓઇલ આયાત આ માર્ગ દ્વારા થાય છે. હવે પ્રશ્ન એ છે કે ભારત પાસે તેલ ખરીદવા માટે કયા વિકલ્પો છે?
ભારત પાસે હવે તેલ ખરીદવા માટે કયા વિકલ્પો છે?
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા મુખ્યત્વે ઇરાક, સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈમાંથી તેલના વિક્ષેપ સાથે, ભારત તેની વૈવિધ્યકરણ વ્યૂહરચનાને વેગ આપશે. ભારત એવા દેશોથી આયાત વધારશે જે આ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા નથી. આમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (યુએસ), પશ્ચિમ આફ્રિકા (નાઇજીરીયા, અંગોલા) અને લેટિન અમેરિકા (બ્રાઝિલ, ગુયાના)નો સમાવેશ થાય છે.
એ પણ નોંધનીય છે કે ભારત પાસે વિશાખાપટ્ટનમ, મેંગલોર અને પાદુરમાં ભૂગર્ભ ગુફાઓમાં તેલનો ભંડાર છે. આ આશરે 9.5 દિવસની કટોકટીની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરી શકે છે. વધુમાં, ભારતીય રિફાઇનરીઓ હંમેશા આશરે 10-15 દિવસનો સ્ટોક જાળવી રાખે છે. તાત્કાલિક પુરવઠા માટે, ભારત ખુલ્લા સમુદ્રમાં પહેલેથી જ ઉપલબ્ધ કાર્ગો, જેમ કે અરબી સમુદ્ર, આંતરરાષ્ટ્રીય હાજર બજારમાંથી ખરીદી શકે છે.
શું ભારત રશિયા પાસેથી તેલની આયાત વધારશે?
હા, તે તદ્દન શક્ય છે. તાજેતરના મહિનાઓમાં (જાન્યુઆરી-ફેબ્રુઆરી 2026), અમેરિકાના દબાણ અને વેપાર વાટાઘાટોને કારણે ભારતે રશિયન તેલની આયાત ઘટાડી દીધી હતી, પરંતુ હવે, હોર્મુઝ કટોકટીને કારણે, રશિયા ફરી એકવાર ભારતનો મુખ્ય તારણહાર બની શકે છે. થોડા દિવસો પહેલા, ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તે જ્યાંથી સસ્તું મળશે ત્યાંથી તેલ ખરીદશે. વધુમાં, અહેવાલો સૂચવે છે કે ઘણા રશિયન તેલ ટેન્કરો અરબી સમુદ્ર અને હિંદ મહાસાગરમાં તરતા સ્ટોરેજ તરીકે તૈનાત છે. ભારત આ જહાજોને તાત્કાલિક તેની રિફાઇનરીઓ તરફ વાળી શકે છે. રશિયાથી તેલ પહોંચવામાં 25-30 દિવસ લાગે છે, જ્યારે ખાડી દેશોમાંથી ફક્ત 5-7 દિવસ લાગે છે. તેથી, ભારતે સમયસર ઓર્ડર આપવાની જરૂર પડશે.
