સ્વતંત્રતા દિવસ, 15 ઓગસ્ટ પહેલા, લદ્દાખના પ્રખ્યાત શિક્ષણવિદ, એન્જિનિયર અને પર્યાવરણ કાર્યકર્તા સોનમ વાંગચુકે પોતાના દેશવાસીઓને એક ખૂબ જ ભાવનાત્મક અને વિચારપ્રેરક સંદેશ આપ્યો છે. તેમના સંદેશમાં, તેમણે દેશની વર્તમાન રાજકીય પરિસ્થિતિ, ભ્રષ્ટાચાર અને નેતૃત્વની ગુણવત્તા પર ઊંડો દુ:ખ વ્યક્ત કર્યો છે, અને “બીજી સ્વતંત્રતા ચળવળ”(Second Independence Movement) અને “શાંતિપૂર્ણ ક્રાંતિ”(Peaceful Revolution) માટે ભારપૂર્વક અપીલ કરી છે.
સોનમ વાંગચુકે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે જો આપણે આપણા દેશના નેતાઓને ચૂંટવાની રીત નહીં બદલીએ, તો 2047 સુધીમાં વિકસિત દેશ બનવાને બદલે, ભારત વિશ્વ બજારોમાં પોતાનો ચહેરો પણ બતાવી શકશે નહીં.
૧. “પડોશી દેશો ૫૦ વર્ષમાં આગળ વધી ગયા છે, આપણે કેમ પાછળ રહી ગયા છીએ?” પોતાના વિડીયો સંદેશની શરૂઆતમાં, વાંગચુકે સમજાવ્યું કે તેઓ છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી બીમાર હતા અને દેશના ભવિષ્ય વિશે વિચારી રહ્યા હતા. “પડોશી દેશો જે ૫૦ વર્ષ પહેલાં આપણાથી પાછળ હતા અથવા બરાબર હતા તે હવે માથાદીઠ GDPની દ્રષ્ટિએ આપણાથી ઘણા આગળ છે. થાઈલેન્ડ, મલેશિયા, ઈન્ડોનેશિયા, અને શ્રીલંકા અને બાંગ્લાદેશ પણ આપણાથી આગળ છે.” તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે જો દેશ આ રીતે ચાલુ રહેશે, તો જ્યારે ભારત ૨૦૪૭માં તેની સ્વતંત્રતાની શતાબ્દી ઉજવશે, ત્યારે આપણે વિશ્વ મંચ પર પોતાને એક વિકસિત રાષ્ટ્ર તરીકે રજૂ કરી શકીશું નહીં.
૨. શિક્ષણ અને સત્તા પરિવર્તન પર તીક્ષ્ણ વ્યંગ. દેશમાં તાજેતરના આંદોલનો વિશે બોલતા, તેમણે લોકોના પ્રયાસોની પ્રશંસા કરી પરંતુ સરકારના વલણથી નિરાશા વ્યક્ત કરી: “શિક્ષણમાં કોઈ ચમત્કાર નથી”: તાજેતરના જાહેર આંદોલનોએ શિક્ષણ પ્રધાનને રાજીનામું આપવાની ફરજ પાડી, પરંતુ વાંગચુકે કહ્યું કે તેઓ નવા પ્રધાન પાસેથી પણ કોઈ ચમત્કારની અપેક્ષા રાખતા નથી. જ્યાં સુધી દેશની શિક્ષણ વ્યવસ્થા પછાત રહેશે, ત્યાં સુધી દેશનું ભવિષ્ય પછાત રહેશે. દમનની નીતિ એ જ રહેશે: દિલ્હીમાં એક પક્ષની સરકાર સામે ઉઠાવવામાં આવેલા અવાજોને ક્રૂરતાથી દબાવવામાં આવ્યા, અને અન્ય રાજ્યોમાં અન્ય પક્ષોની સરકારોએ પણ એ જ અભિગમ અપનાવ્યો. ચહેરા બદલાયા, પણ ભ્રષ્ટાચાર નહીં: 2012-13ના ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી આંદોલને સરકાર બદલી, પરંતુ 12 વર્ષ પછી, સમાપ્ત થવાને બદલે, ભ્રષ્ટાચાર અને અન્યાય આપણી સામે તાકી રહ્યા છે, બમણો અને ત્રણ ગણો.
3. સંસદ પર એક મુખ્ય પ્રશ્ન: “અડધા સાંસદો કેસનો સામનો કરી રહ્યા છે, તો ભારત કેવી રીતે વિકસિત થઈ શકે?” સોનમ વાંગચુકે, કોઈપણ એક રાજકીય પક્ષ અથવા શાસક અને વિપક્ષી પક્ષો પર હુમલો કરવાને બદલે, સમગ્ર વ્યવસ્થામાં રહેલી ખામીઓ પર પ્રકાશ પાડ્યો: “આપણી સંસદમાં લગભગ અડધા સાંસદો સામે ફોજદારી કેસ દાખલ છે, અને લગભગ એક તૃતીયાંશ હત્યા, બળાત્કાર અને અપહરણ જેવા ગંભીર આરોપોનો સામનો કરી રહ્યા છે. આવા વાતાવરણમાં દેશ કેવી રીતે વિકસિત થઈ શકે?” તેમણે સ્પષ્ટતા કરી કે દેશમાં કેટલાક નેતાઓ છે જે સત્ય અને સિદ્ધાંતોના માર્ગ પર ચાલે છે, અને તેઓ તેમને સલામ કરે છે. પરંતુ સમસ્યા એ સમગ્ર વ્યવસ્થામાં રહેલી છે જેના દ્વારા આપણે આપણું નેતૃત્વ પસંદ કરીએ છીએ. જ્યાં સુધી યોગ્ય નેતાઓ પસંદ ન થાય, ત્યાં સુધી આખો દેશ ખોટી દિશામાં આગળ વધતો રહેશે.
૪. સ્વતંત્રતા દિવસ પર દેશવાસીઓ પાસેથી ભેટ માંગવામાં આવી: ‘શ્રેષ્ઠ મન’ શોધવી આ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિનો સામનો કરવા માટે, સોનમ વાંગચુકે દેશમાં શાંતિપૂર્ણ ક્રાંતિની હાકલ કરી છે. તેઓ દેશના સૌથી બુદ્ધિશાળી, સદાચારી અને નિઃસ્વાર્થ નાગરિકોને એકસાથે લાવીને ‘નવો નકશો’ અને ભારત માટે નવી દિશા બનાવવા માંગે છે.
લદ્દાખની દૂરના ખીણોમાં બેસીને, વાંગચુકે દેશવાસીઓને અપીલ કરતા કહ્યું: ૧૫ ઓગસ્ટ ભેટ: “આ સ્વતંત્રતા દિવસ પર, તમે મને ભેટ આપી શકો છો – તમે જાણતા હોવ તેવા નિઃસ્વાર્થ, સદાચારી અને સિદ્ધાંતવાદી લોકોના નામ સૂચવો.”
દેશભરમાં સંવાદ: વાંગચુકે ટૂંક સમયમાં દેશભરના વિવિધ રાજ્યો અને શહેરોમાં પ્રવાસ કરીને જનતા અને બુદ્ધિજીવીઓ પાસેથી સીધા સૂચનો મેળવવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી.
શું ભારતને ‘બીજી સ્વતંત્રતા’ની જરૂર છે? સોનમ વાંગચુકનું આહ્વાન કોઈ પક્ષ કે નેતા વિરુદ્ધ નથી, પરંતુ એક એવી પોકળ વ્યવસ્થા વિરુદ્ધ છે જ્યાં ચૂંટણી જીતવી એ એકમાત્ર ઉદ્દેશ્ય બની ગયું છે. આપણે ૧૯૪૭માં બ્રિટિશરો પાસેથી આઝાદી મેળવી હતી, પરંતુ ૨૦૨૬માં, સોનમ વાંગચુકનું આહ્વાન આપણને યાદ અપાવે છે કે ભ્રષ્ટાચાર, સસ્તી રાજનીતિ અને નિરક્ષરતાથી મુક્તિ મેળવવાની બાકી છે.
