શુક્રવારે લોકસભામાં મહિલા અનામત બિલ પર મતદાન પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી હતી, પરંતુ અંતે આ બિલ પસાર થઈ શક્યું નહીં. આ બિલનો હેતુ દેશમાં મહિલાઓને રાજકીય પ્રતિનિધિત્વમાં 33% અનામત આપવાનો હતો, પરંતુ સદનમાં પૂરતું સંખ્યાબળ ન મળતા સરકારને નિષ્ફળતા મળી છે.
ચર્ચા અને વિપક્ષનો આકરો વિરોધ
મતદાન પહેલાં લોકસભામાં મહિલા અનામત બિલ અને તેની સાથે જોડાયેલા સીમાંકન બિલ પર લાંબી અને ઉગ્ર ચર્ચા થઈ હતી. વિપક્ષી દળોએ આ બિલના અમલીકરણની પદ્ધતિ અને સીમાંકનની પ્રક્રિયા સામે સતત વિરોધ નોંધાવ્યો હતો, જેના કારણે ગૃહમાં ભારે હંગામો જોવા મળ્યો હતો.
પીએમ મોદી અને અમિત શાહની અપીલ
બિલ પર મતદાન થાય તે પહેલાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ગૃહમંત્રી અમિત શાહે વિપક્ષને રાષ્ટ્રહિતમાં અને મહિલા સશક્તિકરણ માટે આ બિલને સમર્થન આપવા ભાવુક અપીલ કરી હતી. જોકે, સરકારની આ સમજાવટની વિપક્ષ પર કોઈ અસર થઈ ન હતી.
બિલના સમર્થન અને વિરોધમાં થયેલું મતદાન
શુક્રવારે જ્યારે મતદાન થયું ત્યારે બંધારણ (131 મો) સુધારો બિલ, 2026 ના પક્ષમાં 298 મતો પડ્યા હતા, જ્યારે તેની વિરુદ્ધમાં 230 મતો નોંધાયા હતા. ભલે સમર્થનમાં વધુ મતો હતા, પરંતુ કાયદાકીય જોગવાઈ મુજબ આ આંકડો બિલ પસાર કરવા માટે પૂરતો ન હતો.
બે તૃતીયાંશ બહુમતીનો અવરોધ
લોકસભાના નિયમો મુજબ, કોઈપણ બંધારણીય સુધારા બિલને પસાર કરવા માટે ગૃહમાં હાજર રહેલા સાંસદોની બે તૃતીયાંશ (2/3) બહુમતી હોવી અનિવાર્ય છે. આ કિસ્સામાં કુલ 528 મતદારોમાંથી બિલને પસાર કરવા માટે 352 મતોની જરૂર હતી, જેની સામે માત્ર 298 મતો જ મળ્યા હતા.
અન્ય બે મહત્વના બિલો પણ અટવાયા
મુખ્ય બંધારણીય સુધારો બિલ નિષ્ફળ જતાં તેની સાથે જોડાયેલા અન્ય બે બિલો – ‘સીમાંકન બિલ, 2026’ અને ‘કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો કાયદા (સુધારા) બિલ, 2026’ પર પણ કામગીરી આગળ વધી શકી નથી. આ બિલોને પણ ચર્ચા માટે રજૂ કરાયા હતા પરંતુ મુખ્ય બિલના અભાવે તે પડતા મુકાયા હતા.
કિરેન રિજિજુનું સત્તાવાર નિવેદન
સંસદીય બાબતોના મંત્રી કિરેન રિજિજુએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે બંધારણ સુધારો બિલ પસાર ન થવાને કારણે તેની સાથે જોડાયેલા અન્ય બે બિલો હવે આગળ વધારી શકાય તેમ નથી. સરકાર માટે આ એક મોટો રાજકીય ફટકો માનવામાં આવી રહ્યો છે.
વિપક્ષની વ્યૂહરચના અને આક્ષેપો
ગૃહમંત્રી અમિત શાહે ચર્ચા દરમિયાન વિપક્ષી ગઠબંધન પર નિશાન સાધતા કહ્યું હતું કે વિપક્ષ સીમાંકનનો તો બહાનું કાઢે છે, પણ તેમનો મુખ્ય વિરોધ મહિલા અનામત બિલ સામે જ છે. બીજી તરફ, વિપક્ષે આ બિલના ટાઈમિંગ અને હેતુ પર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા.
